欢迎回到线性代数,在矩阵计算中,高次幂、矩阵多项式以及逆矩阵的求解往往伴随大量繁琐运算,尤其当阶数较高时,传统方法(如伴随矩阵法)效率极低。今天,贫道将为大家带来一个简便的方法——凯莱-哈密顿定理。


内容

定理陈述:
设$A$为$n$阶方阵,$f(\lambda)$是$A$的特征多项式,定义为

$$ f(\lambda)=\det(\lambda E - A)=\lambda^n + c_{n-1}\lambda^{n-1}+\cdots+c_1\lambda+c_0, $$

其中$E$为$n$阶单位矩阵。则矩阵$A$满足其特征方程,即

$$ f(A)=A^n + c_{n-1}A^{n-1}+\cdots+c_1 A + c_0 E = \mathbf{0}, $$

这里$\mathbf{0}$表示$n$阶零矩阵。

重要推论:

  • 若$c_0\neq 0$(即矩阵可逆),则可由上述方程直接导出
$$ A^{-1} = -\frac{1}{c_0}\left(A^{n-1}+c_{n-1}A^{n-2}+\cdots+c_1E\right), $$

这为求逆矩阵提供了代数方法,避免伴随矩阵的繁琐计算。


核心原理:降次

凯莱-哈密顿定理的核心威力在于:降次。只要知道了矩阵的特征多项式,任何高于等于$n$次的矩阵幂,都能被“降维打击”成$n-1$次以下的组合,从而避免复杂的硬算。


一般解题过程

  1. 求特征多项式:计算$f(\lambda) = \lvert\lambda E - A\rvert$,得到

    $$ f(\lambda)=\lambda^n + c_{n-1}\lambda^{n-1}+\cdots+c_1\lambda+c_0. $$
  2. 写矩阵恒等式:根据定理,把$\lambda$换成$A$,常数项换成常数乘以$E$,得到

    $$ A^n + c_{n-1}A^{n-1}+\cdots+c_1A+c_0E=0. $$
  3. 降次替换(或求逆):

    • 求高次幂:把最高次项(如$A^n$)解出来,表示成低次幂的线性组合,反复代入题目需要的式子中。
    • 求逆矩阵:把等式变形,强行提取出公因式$A$,让右边变成$E$的倍数,从而得到$A^{-1}$的表达式。

适用题目类型

  1. 求矩阵的高次幂(如$A^{10}, A^{100}$)。
  2. 求矩阵多项式(如$A^3 - 2A^2 + 5E$)。
  3. 求逆矩阵(特别是高阶矩阵,避免算伴随矩阵)。
  4. 证明矩阵可逆,或者解与矩阵有关的方程。

例题

【例$1$】$2$阶方阵:求$A^{10}$

已知

$$ A = \begin{pmatrix} 1 & 1 \\ 0 & 1 \end{pmatrix} $$

解:
特征多项式

$$ \lvert\lambda E - A\rvert = (\lambda-1)^2 = \lambda^2 - 2\lambda + 1 = 0. $$

所以

$$ A^2 - 2A + E = 0 \Rightarrow A^2 = 2A - E. $$

逐次递推:

$$ A^3 = 2A^2 - A = 2(2A-E) - A = 3A - 2E, $$
$$ A^4 = 4A - 3E, $$

找规律:

$$ A^n = nA - (n-1)E. $$

故

$$ A^{10} = 10A - 9E = \begin{pmatrix} 10 & 10 \\ 0 & 10 \end{pmatrix} - \begin{pmatrix} 9 & 0 \\ 0 & 9 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1 & 10 \\ 0 & 1 \end{pmatrix}. $$

【例$2$】$3$阶方阵:求$A^3$

已知

$$ A = \begin{pmatrix} 2 & 1 & 0 \\ 0 & 2 & 1 \\ 0 & 0 & 2 \end{pmatrix} $$

解:
特征多项式

$$ \lvert\lambda E - A\rvert = (\lambda-2)^3 = \lambda^3 - 6\lambda^2 + 12\lambda - 8 = 0. $$

所以

$$ A^3 - 6A^2 + 12A - 8E = 0 \Rightarrow A^3 = 6A^2 - 12A + 8E. $$

先算$A^2$:

$$ A^2 = \begin{pmatrix} 4 & 4 & 1 \\ 0 & 4 & 4 \\ 0 & 0 & 4 \end{pmatrix}. $$

代入:

$$ \begin{aligned} A^3 &= 6\begin{pmatrix} 4 & 4 & 1 \\ 0 & 4 & 4 \\ 0 & 0 & 4 \end{pmatrix} - 12\begin{pmatrix} 2 & 1 & 0 \\ 0 & 2 & 1 \\ 0 & 0 & 2 \end{pmatrix} + 8\begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix} \\ &= \begin{pmatrix} 24 & 24 & 6 \\ 0 & 24 & 24 \\ 0 & 0 & 24 \end{pmatrix} - \begin{pmatrix} 24 & 12 & 0 \\ 0 & 24 & 12 \\ 0 & 0 & 24 \end{pmatrix} + \begin{pmatrix} 8 & 0 & 0 \\ 0 & 8 & 0 \\ 0 & 0 & 8 \end{pmatrix} \\ &= \begin{pmatrix} 8 & 12 & 6 \\ 0 & 8 & 12 \\ 0 & 0 & 8 \end{pmatrix}. \end{aligned} $$

【例$3$】$4$阶方阵:求逆矩阵$A^{-1}$

已知

$$ A = \begin{pmatrix} 0 & 1 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 0 & 1 \\ 1 & 0 & 0 & 0 \end{pmatrix} $$

解:
该矩阵为循环位移矩阵,特征多项式:

$$ \lvert\lambda E - A\rvert = \lambda^4 - 1 = 0. $$

所以

$$ A^4 - E = 0 \Rightarrow A^4 = E. $$

因为

$$ A \cdot A^3 = E, $$

根据逆矩阵定义,$A^{-1} = A^3$。直接计算$A^3$(即向左平移三次):

$$ A^2 = \begin{pmatrix} 0 & 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 0 & 1 \\ 1 & 0 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 & 0 \end{pmatrix},\quad A^3 = \begin{pmatrix} 0 & 0 & 0 & 1 \\ 1 & 0 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 & 0 \end{pmatrix}. $$

因此

$$ A^{-1} = A^3, $$

完美避开硬算伴随矩阵。


【例$4$】$5$阶方阵:求逆矩阵$A^{-1}$

已知

$$ A = \begin{pmatrix} 1 & 1 & 0 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 1 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 0 & 1 & 1 \\ 0 & 0 & 0 & 0 & 1 \end{pmatrix} $$

解:
特征多项式

$$ \lvert\lambda E - A\rvert = (\lambda-1)^5 = \lambda^5 - 5\lambda^4 + 10\lambda^3 - 10\lambda^2 + 5\lambda - 1 = 0. $$

所以

$$ A^5 - 5A^4 + 10A^3 - 10A^2 + 5A - E = 0. $$

提取公因式$A$:

$$ A\left(A^4 - 5A^3 + 10A^2 - 10A + 5E\right) = E. $$

因此

$$ A^{-1} = A^4 - 5A^3 + 10A^2 - 10A + 5E. $$

(通常这里的$A^2, A^3, A^4$都比较好算,因为它们是上三角移位矩阵,计算量远小于求$5$阶伴随矩阵。)


注意事项

  1. 常数项必须乘$E$:特征方程里的常数$c$,在矩阵方程里必须变成$cE$,漏写单位阵是常见失分点。
  2. 求高次幂没有固定公式,找规律:降次后,先算$A^2, A^3$观察是否有等差、等比或二项式规律(如例$1$),千万别死算到$A^{100}$。
  3. 拆项求逆:只要看到等式右边是$E$的倍数(如$5E$),立刻提取公因式构造$A \cdot (\dots) = E$,再整理系数,逆矩阵便直接写出。

结语

凯莱-哈密顿定理将矩阵运算转化为多项式运算,是处理高阶矩阵幂与逆的“万能钥匙”,熟练掌握其操作流程,可大幅提升解题效率,总比你吭吃瘪肚地算伴随矩阵简便多了,不是吗?就像各位道友找道侣一样,天涯何处无芳草,何必单恋一枝花?遇到合适的,灵魂契合的就简简单单地在一起,何必去苦苦追寻那远在天边,可望而不可即,甚至已经离你远去的所谓白月光呢?